Тізімді құру және оған мәндер меншіктеу

Python тілінде тізімдерді төртбұрышты жақшаларға алынған элементтер тізбегі ретінде жазамыз. Мысалы:

numbers = [10, 20, 30, 40, 50]  
print(numbers)  # [10, 20, 30, 40, 50]  

Бұл тізім numbers айнымалысына бірнеше мәнді сақтауға мүмкіндік береді.

Тізім элементтерін шығару(пайдалану)

Тізім элементтеріне олардың индекстері (нөмірлері) арқылы қол жеткізуге болады. Индекстер нөлден басталады:

numbers = [10, 20, 30, 40, 50]  
print(numbers[0])  # 10  
print(numbers[2])  # 30  

Тізімді цикл арқылы өту

Тізімдегі барлық элементтерді for циклы көмегімен шығарып көрейік:

numbers = [10, 20, 30, 40, 50]  
for num in numbers:  
    print(num)  

Программа нәтижесі:

10
20
30
40
50

Егер біз тізім элементтерін индекстері арқылы шығаратын болсақ:

numbers = [10, 20, 30, 40, 50]  
for index in range(len(numbers)):  
    print(numbers[index])  

нәтиже жоғарыдағыдай

Тізімге элемент қосу және жою

Python тізіміне элемент қосу үшін .append() және .insert() әдістерін қолдануға болады:

numbers = [10, 20, 30]  
numbers.append(40)  # Соңына 40 санын қосамыз  
numbers.insert(1, 15)  # 1-орынға 15 санын қоямыз  
print(numbers)  # [10, 15, 20, 30, 40]  

Тізімнен элементті жою үшін .remove(), .pop(), немесе del операторын қолданамыз:

numbers.remove(20)  # 20 санын өшіру  
print(numbers)  # [10, 15, 30, 40]  

numbers.pop(2)  # 2-индекстегі элементті өшіру  
print(numbers)  # [10, 15, 40]  

# del көмегімен элементті жою  
del numbers[1]  
print(numbers)  # [10, 40]  

Сообщение Тізімдер (Lists) появились сначала на iFOR.KZ.

Мысалы бізге апта күні номері берілген, күн номері  бойынша  қай апта күніне сай келетінін анықтайық.

Бұл есепті шешу үшін бізге апта номерін әр түрлі шарттарға сай тексеріп шығу керек болады. Мысалы:

Жоғарыдағы кодтан көргеніңіздей тексерілетін шарттар көбейген сайын бағдарлама кодын түсіну қиындап бара жатыр. Және бағдарлама коды оңға қарай жылжып бара жатқанын көруге болады.

Әрине біз күн номері тек бір апта күніне сәйкес келетінін ескеріп былай да жазып шығар едік

Бірақ бұл жағдайда әр шарт операторы бір-біріне тәуелсіз болғандықтан күн номері 2-ге тең болғанынына тәуелсіз үшінші және төртінші шарт тексеріледі.

Демек біз else операторын қолдануымыз керек және оны ықшам түрде жаза алсақ тіпті керемет. python-да оны былай жазамыз

Бұл жерден көргендеріңіздей біз else және if операторын біріктіріп elif операторын жаздық. Бұл бізге бірден екі проблеманы шешеді. Енді әрбір шарт бірі-бірімен байланысқан, яғни апта номері 2-ге тең болса келесі апта күндеріне тең бе деп тексерілмейді, және код оңға қарай жылжымайды. 

Сообщение if..elif шарт операторы появились сначала на iFOR.KZ.

Әрмен қарай жүктелген файлды ашамыз. Ашылған терезеден  Install launcher for all users(барлық қолданушылар үшін орнату) және add python 3.8 to PATH (командалық жолдан орындау үшін жүйелік айнымалыға қосады) таңдаймыз.

Команда жолына (Win+R батырмасын басып cmd тереміз) python  командасын теріп  enter батырмасын басатын болсаңыз  Cізге тілдің ағымдағы  версиясы көрініп, әрмен қарай тілдің командаларымен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін python shell ашылады. 

Егер ешқандай қате шықпайтын болса, онда сіз python-ды сәтті орнаттыңыз.

Құттықтаймыз!

Сообщение Python интерпретаторын орнату появились сначала на iFOR.KZ.

«Python» – интерпретацияланатын, объектіге бағытталған, жоғары деңгейлі бағдарламалау тілі. Тілдің қолданыс аясы өте кең. Оның көмегімен web парақшаларды құруға, мәліметтер қорымен жұмыс жасауға, әртүрлі ақпараттарды өңдеуге, ғылыми-математикалық есептерді шешуге, графикалық интерфейсті бағдарламалар құруға болады. «Python» тілі – кроссплатформалық тіл, яғни барлық операциялық жүйелерде орындалады. «Unix» операциялық жүйелер топтамасында «Python» тілі операциялық жүйемен бірге орнатылады.

Тілдің атауына байланысты түрлі деректер бар. Ресми дерек бойынша тілдің атауы британиялық BBC-дің «Монти Пайтонның ұшқыш циркі» деп аталатын комедиялық телешоуының құрметіне қойылған. Бірақ көпшілік тіл атауын питон жыланымен байланыстырады. Ресми сайттың эмблемасы да жылан типтес (осы кітап барысында ресми нұсқа бойынша тіл атауын «питон» емес «Пайтон» деп атайтын боламыз).

«Python» тіліндегі бағдарлама қарапайым текстік файл түрінде (консольда) — «.py», ал графикалық интерфейсте болса «.pyw» кеңейтілімімен беріледі. Бағдарлама коды интерпретатордың көмегімен жол-жол бойынша орындалады. 

«Python» — объектіге бағытталған бағдарламалау (ОББ) тілі. Бұл — «барлық мәліметтер объект түрінде беріледі» деген сөз. Тіпті, қарапайым айнымалы құратын болсақ та – ол объектіге сілтеме болып саналады. Яғни, мәліметтердің типтері, мысалы: сан, сөз немесе басқа да кез келген тип — объект болып табылады. Бірақ «Python» тілі барлық бағдарламаны объектіге бағытталған стильде жазуға міндеттемейді. Бағдарламашы бағдарламаның күрделілігіне қарай, болмаса өзінің деңгейіне байланысты ОББ стиліне көше алады. 

«Python» тілі – синтаксисі барынша жеңілдетілген тіл. Егер, Сіз бұған дейін басқа тілдерді («pascal», «c++») оқып үйренген болсаңыз, тілдің синтаксисі мен жазылу стилі ыңғайсыз болып көрінуі мүмкін. Алайда, бұл — тек бастапқы әсер ғана, себебі кейін Сіз «Python»-ды осы қарапайым синтаксисі үшін жақсы көріп кетесіз (кітап авторлары секілді).

Сонымен, «Python» – оқып-үйренуге жеңіл, синтактисі бойынша қарапайым, жоғары деңгейлі, кроссплатформалық бағдарламалау тілі.

Сообщение «Python» бағдарламалау тілі появились сначала на iFOR.KZ.