Python тілін енді үйреніп жүргендерге тізіммен жұмыс істеуді жақсылап түсіну маңызды. Бұл мақалада біз дайын функциялар мен әдістерді қолданбай, ең жиі кездесетін операцияларды өз қолымызбен жазып үйренеміз.

1.Тізім элементтерінің қосындысын табу

numbers = [3, 7, 2, 5]
total = 0

for num in numbers:
    total += num

print("Қосындысы:", total)  # 17

Тізімді for циклы көмегімен басынан бастап өтіп шығып, әр элементті бір-бірлеп қосамыз.

2.Ең үлкен элементті табу

numbers = [3, 7, 2, 5]
max_num = numbers[0]

for num in numbers:
    if num > max_num:
        max_num = num

print("Ең үлкені:", max_num)  # 7

Ең бірінші элементті алып, қалғандарымен салыстырамыз

3.Белгілі бір элементтің бар-жоғын тексеру

numbers = [3, 7, 2, 5]
target = 7
found = False

for num in numbers:
    if num == target:
        found = True
        break

if found:
    print(target, "тізімде бар")
else:
    print(target, "тізімде жоқ")

4.Элементтің индексін табу (қай орында тұрғанын)

numbers = [3, 7, 2, 5]
target = 2

for i in range(len(numbers)):
    if numbers[i] == target:
        print(target, "индексі:", i)
        break

Элементтің бірінші кездескен индексін анықтаймыз

5.Белгілі бір элемент неше рет кездесетінін табу

numbers = [3, 2, 7, 2, 5, 2]
target = 2
count = 0

for num in numbers:
    if num == target:
        count += 1

print(target, "саны:", count, "рет кездеседі")

6. Тізімнің ұзындығын табу

items = [10, 20, 30, 40]
length = 0

for _ in items:
    length += 1

print("Ұзындығы:", length)

len() қолданбай, өзіміз санадық.

Бұл жерде біз дайын функцияларды қолданбай, барлығын өзіміз жаздық. Бұл тәсіл – Python логикасын терең түсінудің ең тиімді жолы.

Осы операцияларды жақсылап түсініп, қолдана алсаңыз, келесі қадам — дайын функциялар мен тізім әдістерін және тиімді алгоритмдерді меңгеру!

Сообщение Тізімдерге көп қолданылатын операциялар появились сначала на iFOR.KZ.

Тізімді құру және оған мәндер меншіктеу

Python тілінде тізімдерді төртбұрышты жақшаларға алынған элементтер тізбегі ретінде жазамыз. Мысалы:

numbers = [10, 20, 30, 40, 50]  
print(numbers)  # [10, 20, 30, 40, 50]  

Бұл тізім numbers айнымалысына бірнеше мәнді сақтауға мүмкіндік береді.

Тізім элементтерін шығару(пайдалану)

Тізім элементтеріне олардың индекстері (нөмірлері) арқылы қол жеткізуге болады. Индекстер нөлден басталады:

numbers = [10, 20, 30, 40, 50]  
print(numbers[0])  # 10  
print(numbers[2])  # 30  

Тізімді цикл арқылы өту

Тізімдегі барлық элементтерді for циклы көмегімен шығарып көрейік:

numbers = [10, 20, 30, 40, 50]  
for num in numbers:  
    print(num)  

Программа нәтижесі:

10
20
30
40
50

Егер біз тізім элементтерін индекстері арқылы шығаратын болсақ:

numbers = [10, 20, 30, 40, 50]  
for index in range(len(numbers)):  
    print(numbers[index])  

нәтиже жоғарыдағыдай

Тізімге элемент қосу және жою

Python тізіміне элемент қосу үшін .append() және .insert() әдістерін қолдануға болады:

numbers = [10, 20, 30]  
numbers.append(40)  # Соңына 40 санын қосамыз  
numbers.insert(1, 15)  # 1-орынға 15 санын қоямыз  
print(numbers)  # [10, 15, 20, 30, 40]  

Тізімнен элементті жою үшін .remove(), .pop(), немесе del операторын қолданамыз:

numbers.remove(20)  # 20 санын өшіру  
print(numbers)  # [10, 15, 30, 40]  

numbers.pop(2)  # 2-индекстегі элементті өшіру  
print(numbers)  # [10, 15, 40]  

# del көмегімен элементті жою  
del numbers[1]  
print(numbers)  # [10, 40]  

Сообщение Тізімдер (Lists) появились сначала на iFOR.KZ.

Python-да объектілердің  келесідей типтері бар:

Ескерту келесі кодтарды shell-ге(команда режимінде) орындаймыз

• bool – логикалық тип. 1 және 0 сандарына сәйкес келетін True мен False мәндерін қабылдайды.

>>> type(False), type(True), int(False), int(True)
#нәтижесі
(<class 'bool'>, <class 'bool'>, 0, 1)

• int – бүтін сан. Санның өлшеміне тек жедел жады шектеу болады.

>>> type(256), type(1234567890000000000000000000000)
 (<class 'int'>, <class 'int'>)

• float – нақты сан:

>>> type(3.14), type(1E-10)
(<class 'float'>, <class 'float'>)

• complex- комплекс сандар

>>> type(1+2j)
<class 'complex'>

• str- жол(символдар тізбег)

>>> type('Жол')
<class 'str'>

• list- тізім. Тізім басқа тілдердегі массив секілді.

>>> type([1,2,3])
<class 'list'>

• tuple- кортеж

>>> type((1,2,3))
<class 'tuple'>

• dict- сөздік. Басқа тілдердегі ассоциативті массив секілді

>>> type({'lang':'python','version':3.11})
<class 'dict'>

• function –функция(python тілінде функция бұл-объект)

>>> def func():pass

>>> type(func)
<class 'function'>

• module- модуль

>>> import os
>>> type(os)
<class 'module'>

• class – класс

>>> class Foo():pass

>>> type(Foo)
<class 'type'>

Python тілінде бұдан да басқа мәліметтердің типтері бар. Барлық мәлімет белгілі бір кластың объектісі, ал әр кластың өзінің типі бар.

Типтер өзгеретін және өзгермейтін болып бөлінеді. Өзгермейтін типтерге жол, сан, кортеж және т.б. типтер жатады. Берілген жолды өзгерту үшін жаңа жолға біріктіру немесе қиынды(срез) арқылы алуға болады. 

str1="hello World!!!"
str2=str1[:5]
print(str2)    #hello тексті шығады
str1[0]='H'	 #қате жолды өзгертуге болмайды

Кейбір типтер қатарға жатады. Қатарға жол, тізім, кортеж, диапазон жатады. Қатарлармен қиынды операциясын, итераторларды орындауға болады. Итераторлар қатардың барлық элементін жүріп өтуге көмектеседі. Алдымен iter() – функциясының көмегімен итератор алып, содан соң  __next__() әдісін немесе next() –функциясын пайдаланып қатар элементін алуға болады.

Сообщение Мәліметтердің типтері появились сначала на iFOR.KZ.